رنگ شناسی در بلوچی دوزی

اگر به بازار نخ فروش ها سری زده باشید با مغازه هایی روبرو می شوید که نخ ها را روی هم تلبار کرده اند.رنگ هایی زیبا که نمی شود به راحتی از کنار آنها بدون لحظه تامل گذر کنید.نقاش ها یرای رنگ آمیزی تابلوی خود مثلث رنگ(چرخه رنگ) دارند،اما ذهن دختر بلوچ می داند هر رنگ در کجا قرار می گیرد،او رنگ سفید را در کنار سیاه،بنفش را کنار قرمزو سبز را در کنار قهوه ای قرار می دهد و سایر رنگ ها را با چشم و ذهن می تواند کنار هم قرار دهد.
رنگهای سنتی در سوزن دوزی زنان بلوچستان عبارتند از:سفید(اسپیت)قرمز(زرد چک)سبز(شونز)بنفش(نیل)جیگری(سهر)اینها رنگ هایی هستند که در لباس های سنتی زن بلوچ مورد استفاده قرار می گیرد.
ابزار کار سوزن‌دوزی شامل سوزن یا سوچن، قیچی یا مقراض، انگشتانه یا شستی و پارچه است.
لباس زنان بلوچی از ۶ قطعه سوزن‌دوزی شده تشکیل شده است. از این قطعات آن را که برای پیش سینه است (زی) و قطعه دیگری که به شکل محرابی و در قسمت پایین پیراهن به‌صورت عمودی به‌موازات پیش سینه از کمر پیراهن تا نزدیکی‌های پائین دامن دوخته می‌شود را اصطلاحاً پندول یا گوپتان می‌نامند. ۲ قطعه نیز سر آستین پیراهن و ۲ قطعه سر پاچه‌های شلوار زنان بلوچ است. در برخی از مناطق بلوچستان به آن کریک، بدنک و جیک نیز گفته می‌شود.
جالب است بدانید،رنگهای طبیعی دسته ای از رنگ ها هستند که ریشه گیاهی و حیوانی دارند ، بیشتر ازگیاهانی همچون روناس ،اسپرک(ورث)،نیل،گل بابونه،چغندر،پوست پیاز،برگ درخت توت،پوست پیاز، وسمه، برگ درخت انجیر،پوست انارو. . . وحشراتی به نام قرمز دانه به دست می آیند. برخی از این گیاهان مختص منطقه ای خاص می باشند،مثل تمشک که بیشتر در مناطق شمال ایران رویش می شود،یا برگ انگور عسگری و یا حشره قرمز دانه، که در هند مکزیک و آمریکای جنوبی رشد می کند.

همانطور که در ابتدا توضیح دادم ،قهوه ای که در زبان بلوچی به آن (سُهر )می گویند از پوست گردو و گرفته می شد.
(تیتک )هم نوعی سنگ منگنز ، در روستاهای اطراف سراوان به وفور یافت می شود ،رنگ قهو ه ای از آن تهیه می شود، ماده اصلی در تهیه رنگ قهوه ای برای نفش و نگاره های سفال معروف کلپورگان هم می باشد. رنگ قرمز که در زبان بلوچی به آن (زردچک)گفته می شود از پوست انار تهیه می شد. سبز که به (شونز)در زبان بلوچی معروف است از نیل به همراه جاشیر ودندانه تهیه می شود. سورمه ای یا آبی به زبان بلوچ نیل گفته می شود و از برگ گیاه ایندیگو به دست می آید. رنگ قرمز مایل به قهوه ای را از گیاه هوموک )هوم)که یک بوته خودرو در اطراف زاهدان و خاش،سراوان و نصرت آباد رشد میکند تهیه می کنند.همچنین از این گیاه برای ضدعفونی و رنگرزی پوست دباغی شده گوسفند برای تهیه مشک استفاده می شود.
در گذشته در بافت و رنگرزی از روش‌های سنتی و رنگ‌های گیاهی استفاده می‌شد اما با مرور زمان رنگ‌های گیاهی جای خود را به رنگ‌های شیمیایی دادند و کارگاه‌های رنگرزی سنتی تقریباً برچیده شدند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *